Elke tocht door het Haïtiaanse berglandschap eindigt met dezelfde zin.
Dit nooit meer. Dit was erover.
Het gevaar in Haïti overstijgt mijn vele missies in de Andes, een ervaring die nu opnieuw werd bevestigd. Nochtans staat de Cordillera de Mandinga, in Chuquisaca en Potosi, gekend als één van de moeilijkst bereikbare bergketens van Bolivia, en daar was ik tientallen jaren werkzaam. Beide landen vergen enorm veel energie, moed en Gods kracht om er toegewijde zorg te brengen.
Onheilspellende voortekens
Een aarzelende start voltrok zich door het stukgaan van onze tweedehands jeep, die we sinds de aardbeving van januari 2010 dankzij donaties konden aanschaffen. De resterende mogelijkheid was het huren van de zogenaamd betere jeeps in de hoofdstad. De puntachtige stenen op de steile zandwegen bezorgden ons na enkele uren rijden twee platte banden. Niet veel later kregen we een volledig defect remsysteem, tijdens een onverwacht hevige storm die de zanderige paden transformeerde in gevaarlijke slijkpaden. Als copiloot moest ik al mijn kennis en ervaring aanwenden. De handrem bleek de enige oplossing, maar ook die liet het afweten.
Met de motorfiets verder bergop
Sommige Haïtiaanse jongeren wisten blijkbaar wat ons te wachten stond, en willen natuurlijk ook wat geld verdienen. Hoe kunnen zij anders overleven? Na het achterlaten van de jeep huurden we enkele oude motorfietsen. Maar ook deze waren niet bestand tegen de glibberige slijkpaden. Bovendien was het zitcomfort bijzonder laag: een ijzeren stang als zitgelegenheid, slingerende bewegingen door de modder en het gevaarlijke bochtenwerk leverden een kleine persoonlijke marteling op.
Te voet, en dan paarden
In Haïti is het tijdens het zomerseizoen bloedheet, maar in de bergen kan de temperatuur dalen als gevolg van een storm en de hoogte. Het urenlang klauteren doorheen berg en dal met al ons medisch materiaal, doorheen het slijk dat onze knieën dicht benaderde, eiste stilaan zijn tol. De moed en kracht zakte bij ons team zienderogen.
Midden in deze pikdonkere stormnacht verscheen als bij wonder een man die bereid was om zijn paarden te verhuren. Dankbaarheid naar God toe is wat we voelden, hoewel ook hier het zitcomfort op deze uitgemergelde dieren een urenlange uitdaging betekende. Mijn gedachten dwaalden af naar de val van Dr. Marcos in het Boliviaanse Andesgebergte, vijftien jaar geleden, met zijn paard in de ravijn. Dankzij het struikgewas en een boom overleefden mens en dier.
Doodskisten als tegenliggers
Vanuit het duister verscheen een groepje mannen met een geïmproviseerde houten kist boven hun hoofd. Een zoveelste mens met gevoelens, wensen, hoop en dromen was in ziekte en pijn omgekomen. In alle sereniteit en eenvoud werd hij de bergen afgedragen. Pijnlijk confronterend. Het herinnerde me aan andere missietochten waarbij ik op ditzelfde pad getuige was van veel kleinere kistjes. Kinderen van nog geen vier jaar oud waren hetzelfde lot beschoren. Uit armoede en wanhoop worden sommige doden door hun familie verkocht aan een bende jongeren, zodat ze worden verbrand om hun as kapot te slaan, met de hoop dat kwade geesten niet meer zouden terugkeren. Bij de Christenen worden de doden gewoon begraven.
De hevige storm ging pas liggen op het einde van de nacht. Dansende vuurvliegjes langs het pad en een zacht wassende maan veroorzaakten een lichtgevende nevel die ons gestaag verder leidde naar het eerste dorpje, Manceaux. Gehuld in de modder en oververmoeid strompelden we in één van de weinige bedden die het dorpje rijk is; de lokale bevolking slaapt gewoonlijk op de grond. De zachtheid van dit dorp was sprekend toen mijn schoenen vol slijk stilzwijgend uitgetrokken werden om mijn voeten en onderbenen te wassen.
Het missiewerk
Vanaf het ochtendgloren kon het echte werk beginnen. Eén van mijn eerste patiënten was de vader van Alidieu, een twaalfjarige jongen die in 2011 in Gent een noodzakelijke operatie kon krijgen dankzij donaties. Het was schrijnend te moeten vernemen dat zowel Alidieu als zijn moeder ondertussen overleden waren. Ik sprak deze man persoonlijk en troostte het ontroostbare. Zijn vijftienjarige dochter Celiane, eveneens geopereerd in 2011 in België, is ondertussen gevlucht naar Port-au-Prince. We zouden zijn leed nog wat kunnen verzachten door Celiane te helpen haar studies verder te zetten.
De consultaties werden marathonzittingen met tien tot vijftien patiënten per uur. Doorverwijzen naar een hospitaal is daar onmogelijk omwille van de onkosten. Erger nog is wanneer je als arts wel kinderen ter plaatse het leven kunt redden, maar niet de nodige medicatie kunt aanschaffen door een tekort aan fondsen. Sommige patiënten reizen dagenlang om El Blanche, de dokter, te raadplegen. Dat ik daar de eerste dokter was die velen ooit gezien hadden sinds mijn eerste tocht na de aardbeving van januari 2010, verwondert mij al lang niet meer. Toen waren er ca. 255.000 doden, 600.000 zwaargewonden en 800.000 vernietigde huizen.
Het is pijnlijk te beseffen dat onze vele hulpbehoevende broeders en zusters werkelijk niks van de miljoenen dollar giften hebben mogen zien. Ongelofelijk te bedenken dat dit alles zich afspeelt op een eilandje nog geen twee uur vliegen van Miami vandaan.
Enige arts?
Doordat geen enkele andere Haïtiaanse arts onze missie wilde vergezellen was ik daar nu de enige arts. De andere artsen van ons team zijn geïmmigreerd naar Florida of zoeken ziekenhuiswerk in Port-au-Prince. Maar geen nood, we vinden wel nieuwe jonge Christen artsen die willen meestappen. De rest van het team was voltallig: dappere verpleegsters, voorgangers, paramedici en vertolkers, allemaal jonge gedreven mensen geleid door hun Christelijk idealisme. Zo is er Miss Eliane, afkomstig van dit eerste dorpje; Miss betekent verpleegster. Omwille van haar capaciteiten, haar eerlijkheid en oprechte persoonlijkheid hebben we haar de functie gegeven van leidinggevende in het lokale team.
Om te eindigen: bijzonder goed nieuws
Gedurende de laatste acht maanden is mijn team erin geslaagd om de meer dan honderd weeskinderen een nieuwe, veilige huisvesting te geven, verspreid over diverse locaties. Dit was noodzakelijk na de vernieling van het weeshuis in Morency gedurende de passage van de orkaan Matthew, eind 2016.



